Zomaar een concert



In het archief  bevinden zich ook diverse programmaboekjes van concerten die ooit in de Sint-Joriskerk werden gegeven. Zoals dat van het orgelrecital dat de Zwitserse organist Josef Bucher (1929-2020) op donderdag 12 oktober 1967 gaf ter gelegenheid van het 375-jarig jubileum van het beeld van Onze Lieve Vrouw van het Kasteel én het 100-jarig bestaan van het orgel. Op het programma stond werk van onder anderen Bach, Langlais en Reger.

https://www.folkwang-uni.de/home/zielgruppenmenu/alumni/vollanzeige/nachruf-zum-tod-von-josef-bucher

Vanuit het zuidzuidwesten bekeken



De Sint-Joriskerk zoals ze niet gemakkelijk te zien is: bekeken vanuit het zuidzuidwesten, meer bepaald vanaf de achterzijde van de hoogste verdieping van het pand Schermersstraat 7. Op de onderste foto is in het midden onderin de ruimte zichtbaar waarin zich de archiefkamers bevinden.

Een beetje verstopt




In de Heilig Hartkapel, eigenlijk een beetje verstopt voor wie de weg in de Sint-Joris niet goed weet, is het schilderij De bewening van Christus te zien. Dat werd gekonterfeit door Edward Dujardin (1817-1889), een Antwerps kunstschilder en politicus. Hij zat jarenlang in de gemeenteraad voor de Meetingpartij. Dujardin (foto) was bevriend met Hendrik Conscience, en illustreerde veel van diens werk. Hij was ook leraar aan de Academie van Schone Kunsten. De bewening van Christus voltooide hij in 1855.

Oude agenda's



In het archief huizen nog talloze agenda’s uit de voorbije en deze eeuw. Ze staan – getuige deze opname uit januari 1926 – vol met aantekeningen betreffende dopen, intenties, uitvaarten en wat dies meer zij. Niet alle data werden dichtbeschreven. Vrijdag 10 mei 1940 bijvoorbeeld, in de vaderlandse geschiedenis pertang een beladen dag, lijkt in de agenda van dat jaar een dag als alle andere waarop niets bijzonder voorviel.

To Be Antwerp 2025






Ook in 2025 bood de Sint-Joriskerk onderdak aan het artistieke To Be Antwerp-project, en wel op 28, 29 en 30 november. In het kader van To Be Antwerp werd van diverse kunstenaars werk getoond in niet minder dan dertig locaties in de buurt. In de Sint-Joris konden bezoekers kennismaken met de in de kerk erg mooi overkomende schilderijen van de 27-jarige Brugse danser/schilder Simon Aertsen.

Van Callaerts voor Crouwels




Onze organiste Annelies Foquaert vergast ons natuurlijk altijd wel op fraaie klanken, maar nu heeft ze een compositie in haar repertoire opgenomen die een aardige link met de Sint-Joris heeft: ze klopte het stof van een partituur van de Prière die componist Joseph Callaerts (1830-1901) opdroeg aan een van haar voorgangers, Frans Crouwels (1830-1889) die tot zijn dood orgelist was in de Sint-Joriskerk. Callaerts (foto hierboven) was organist van de Onze Lieve Vrouwekathedraal, en professor orgel aan het Koninklijk Vlaams Conservatorium in Antwerpen. Hij liet boven de bladmuziekuitgave van Prière de opdracht A son ami F. Crouwels Organiste de l’Église St. George, à Anvers plaatsen.

Ook in 'Vermist'


Ook op donderdag 17 juli was de Sint-Joriskerk erg mooi in beeld, en wel op Play4 in de aflevering Sabine van het programma Vermist. Daarin was goed te zien hoe de kerk zich verhoudt tot het nieuwe Justitiepaleis aan de Bolivarplaats.

Ein Sommer in Antwerpen


Stefan Reyniers exposeert in de Sint-Joris




Moodsoup. Onder die naam werkt beeldend kunstenaar Stefan Reyniers, die zogenaamde monografiën maakt. Generative art noemt hij zijn werk in het Engels. Reyniers stelt een selectie uit zijn productie tentoon in de Sint-Joriskerk. Een en ander is te bekijken tot 1 juli 2025. 

Het oudste gebruiksvoorwerp



Een halve eeuw geleden was in de Sint-Joriskerk nog een andere doopvont in gebruik. De zwart-witfoto werd gemaakt op zondag 16 november 1975, toen een nieuwe doopvont met gerestaureerde voet in gebruik werd genomen. Ondertussen staat de huidige er al weer geruime tijd. Wat weinig mensen weten (pastoor Paul Scheelen wist dat te vertellen): het deksel is tamelijk ‘recent’, maar de marmeren vont zelf is het oudste gebruiksvoorwerp in de Sint-Joris. Ze is nog in de oorspronkelijke Sint-Joriskerk in gebruik geweest!

Oprichter kapel O.L.V. van het Kasteel


Dit is Christobal de Mondragón (1504-1596), geschilderd door Abraham de Rycke (1566-1599). De Antwerpse hispanist Paul Van den Broeck, die in Barcelona woont, bezocht de Sint-Joriskerk en in het bijzonder de Kapel van Onze Lieve Vrouw van het Kasteel. Van den Broeck bereidt namelijk een artikel over Christobal de Mondragón voor, dat in juli gaat verschijnen in de catalogus bij een tentoonstelling over De Mondragón in diens geboortedorp Medina del Campo. De Spaanse veldheer Cristobal de Mondragón was in het kasteel van Antwerpen, de stad waarin hij het grootste deel van zijn leven woonde, destijds rechterhand van de Hertog van Alva. Hij was ook de oprichter van de kapel van Onze Lieve Vrouw van het Kasteel in de oorspronkelijke Sint-Joriskerk.

Bevordering tot topstuk


De koperen gedenkplaat, ter herinnering aan Petrus Jozef de Caters en zijn vrouw Joanna Antonia Ergo, in de Sint-Joriskerk is per januari 2025 opgenomen in de lijst van het roerend cultureel erfgoed van uitzonderlijk belang van de Vlaamse Gemeenschap. Dat is de zogenaamde Topstukkenlijst. Dat heeft de minister van Cultuur officieel beslist. De Caters en zijn echtgenote staan allebei afgebeeld op de plaat die werd vervaardigd door ontwerper Lodewijk Hendricx en graveur Lambert van Rijswijck. Volgens het ministerie van Cultuur getuigt de gedenkplaat van een bijzondere artistieke waarde en is ze een uitgesproken voorbeeld van de neogotische stijl. Petrus Jozef de Caters (1769-1861) was bankier uit Antwerpen. In 1843 was de Caters medestichter en eerste directeur van de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde Antwerpen (de Zoo). Tot zijn dood was de Caters, die ook burgemeester van Berchem was, voorzitter van de kerkfabriek van de Sint-Joriskerk. 

Keurig in het gelid


Sommige rekwisieten worden dan wel niet meer gebruikt, maar wel zorgvuldig bewaard. Zo staan deze van de Kapel van het Heilig Hart van de Sint-Joriskerk keurig in het gelid opgeslagen.

Werk in de hoogte


Voor werkzaamheden aan de torenspits van een kerk heb je natuurlijk, zie hier deze kraan, iets meer nodig dan een keukentrap die bij een bungalow wellicht zou volstaan. Donderdag 12 december 2024.

To Be Antwerp 2024





Net als bij de vorige editie was ook dit jaar de Sint-Joriskerk een van de haltes in het kunstproject To Be Antwerp. De kunst- en performanceroute voorzag op vrijdag 29 en zaterdag 30 november alsmede zondag 1 december in boeiende artistieke uitingen in diverse locaties in de buurt, van de Heilige Geestkerk via onder meer am designs, Leonhard’s Gallery en Naïry Vrouyr tot aan Kavka. In de Sint-Joris waren grafiek en schilderijen van Eleonora Rondags en Wout Van Ackere en fascinerende ‘mensvormige’ zandzakken van Karl Joonas Alaama te bekijken.

Katholieke boekhandel nabij


In vroeger dagen, toen er zelfs in Antwerpen hier en daar nog francofone zakenlieden waren, werden papierwaren ingekocht bij de nabije Librairie catholique Bauwens Soeurs, Rue Porte Saint George 10, Anvers. De gezusters Bauwens baatten hun katholieke boekhandel uit in wat nu Bourlastraat heet.

Tamtum


De zetter die de partituur van François Crouwels’ versie van het Tantum ergo, waarvan zich een exemplaar in het parochiearchief bevindt, moest betitelen had er duidelijk zijn gedachten niet bij. Misschien had hij juist een boek van Karl May gelezen, en had hij het woord tamtam nog in zijn hoofd? 

Voorstudies uit de kast




In het parochiearchief bevinden zich van de wandschilderingen van Godfried Guffens en Jan Swerts zes van de originele voorstudies in olieverf op linnen. Die geven exact aan hoe goed de kunstenaars hun muurfresco’s al vanaf het begin voor ogen hadden. Normaal gezien staan ze braaf opgeborgen in zuurvrij materiaal maar naar aanleiding van de Open Monumentendag van zondag 8 september 2024 leek het een goed idee ze eens tentoon te stellen in de kerk.

Op alle gebeurlijkheden voorbereid....


"Ten aanzien van de huidige tijdsomstandigheden en om op alle gebeurlijkheden voorbereid te zijn, denk ik dat het nuttig ware dat de kerkbesturen maatregelen namen met het oog op het in veiligheid brengen van de kunstvoorwerpen in de kerk bewaard." Er zijn zo van die gelegenheden dat een provinciegouverneur iets zinnigs mee heeft te delen. Dit schrijven deed hij 26 Augusti 1914 de deur uitgaan, de dag dat de straatlantaarns niet meer werden aangestoken. Een dag eerder was Antwerpen gebombardeerd door een zeppelin. Niet veel later zouden er ook Etrich Taubes boven de stad opduiken....

Voorstudies en prenten


In het archief van de parochie bevinden zich van de wandschilderingen van Guffens en Swerts niet alleen een aantal voorstudies op doek, in klein formaat, maar tevens enige prenten ervan. Zoals die van het tweede tafereel: Jezus leert ons de liefde tot den arbeid (van Jan Swerts). Die verscheen destijds als lichtdruk bij G. Hermans in Antwerpen.

Hoogfeest


Een opname van een processie, vermoedelijk ter ere van het Hoogfeest van het Allerheiligst Sacrament. De foto is niet gedateerd maar werd naar alle waarschijnlijkheid gemaakt in de dertiger jaren van de vorige eeuw. Ze is alleszins genomen in de Kasteelpleinstraat, waar toen nog tramsporen lagen.

In vele talen



In het intentieboek dat bij de ingang/uitgang van de kerk ligt is goed te zien hoe internationaal het gezelschap aan bezoekers is. Soms moet je al moeite doen er een boodschap in het Nederlands in te ontdekken. Je vindt intenties in onder meer Duits, Engels, Hindi, Italiaans, Japans, Koreaans, Portugees en Spaans. Er valt ook geregeld iets poëtisch in te lezen. Neem bijvoorbeeld Weil der Bambus geschmeidig ist, fürchtet er den Sturm nicht….

De grootste parochie


De Sint-Jorisparochie was 45 jaar geleden bij de telling per 1 januari 1989 qua inwoners de grootste van het decanaat. De priesters Frans Veraart en Walter De Moor waren de zielzorgers van 7200 parochianen. Sint-Andries en Sint-Anna waren met respectievelijk 6838 en 6000 inwoners de tweede en derde grootste parochie, vóór Onze-Lieve-Vrouw ten Hemel Opgenomen (5840).

Manshoog


Vroeger waren er nog geen televisie, radio en zeker geen internet om evenementen aan te kondigen. Meestal werd daarop de aandacht gevestigd middels aanplakbiljetten. Je staat er van te kijken hoe groot die waren. Meer dan manshoog soms zelfs. Neem dit exemplaar uit 1885, voor een tiendaagse plechtigheid ter ere van Sint-Rochus. Dat drukkers dat in één keer uit de pers kregen….

Dubbele modellen




In het archief bevindt zich materiaal van de (inmiddels verdwenen) firma Peeters & Eraly in de Lamorinièrestraat 101. Hun zaak in verwarmingsstelsels leverde (in 1917) de radiatoren voor de Sint-Joriskerk. Die zijn van het model Idéal, dat door Peeters & Eraly echter standaard met acht gekoppelde segmenten werd aangeprezen. In de Sint-Joris staan (met zestien) dubbele modellen. De radiatoren werden vervaardigd in Hull.

Khidr


Sint-Joris, de drakendoder wordt niet alleen vereerd door christenen. Jona Lendering schreef hier een interessant artikel over op zijn blog Mainzer Beobachter. Ook moslims vereren Sint-Joris. Zij noemen hen Khidr, ‘de groene man’. Ook de joden kennen hem: zij associëren Joris/Khidr met de profeet Elia. En zelfs bij de druzen is de drakendoder bekend. Zie:

https://mainzerbeobachter.com/2020/04/23/sint-joris-co/

To Be Antwerp ook in Sint-Joris






Van vrijdag 24 tot en met zondag 26 november vond de achtste editie plaats van de kunst- en performanceroute To Be Antwerp. Diverse kunstenaars toonden werk op 26 verschillende locaties in de buurt waaronder de Heilige Geestkerk, Gert Voorjans, Geukens & De Vil, Fred & Ferry Gallery, Life Is Art Gallery, De Slegte, Maagdenhuis en de Sint-Joriskerk. Bij ‘ons’ waren Lies Jacobs met een installatie, Manon De Bruyn met grafiek en Angelique de Limburg met schilderijen te gast.

Abonneren op: Reacties (Atom)